- 4 -
4
3.2.3.5 Những khó khăn khi thực hiện giải pháp 67
3.2.4 Giải pháp 4: Nghiên cứu các chiến lược phân phối nhằm mở rộng
lượng cầu sản phẩm trong nước và ngoài nước
68
3.2.4.1 Giới thiệu nội dung giải pháp 68
3.2.4.2 Mục tiêu đề xuất giải pháp 69
3.2.4.3 Các bước thực hiện 69
3.2.4.4 Phân tích tính khả thi – hiệu quả dự kiến 72
3.2.4.5 Những khó khăn khi thực hiện giải pháp 72
3.3 Một số kiến nghò 73
3.3.1 Kiến nghò đối với tỉnh Bến Tre 73
3.3.1.1 Nâng cao hiệu quả và tầm hoạt động của các hiệp hội 73
3.3.1.2 Tăng cường hợp tác với các tổ chức nghiên cứu phát triển nông
nghiệp – nông thôn 74
3.3.1.3 Triển khai đồng bộ và kòp thời các giải pháp kỹ thuật đến tận các
vùng trồng cây 75
3.3.1.4 Đầu tư cơ sở hạ tầng ngày càng hoàn thiện 75
3.3.2 Kiến nghò đối với Chính phủ 75
3.3.2.1 Mối liên kết bốn nhà: cùng nâng cao vò thế Bưởi Da Xanh 75
3.3.2.2 Tăng cường các biện pháp hạn chế trái cây nhập lậu qua biên
giới 76
3.3.2.3 Nghiên cứu việc chuyển đổi Thuế sử dụng đất nông nghiệp sang
thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao 76
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 77
KẾT LUẬN v
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ix
- 5 -
5
PHẦN PHỤ LỤC
PHỤ LỤC 1: CÁC BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT
PHỤ LỤC 2
: DANH SÁCH NHỮNG NGƯỜI ĐÃ PHỎNG VẤN:
PHỤ LỤC 3
: KẾT QUẢ KHẢO SÁT
PHỤ LỤC 4: CÁC NGUYÊN LÝ VÀ CÁC TIÊU CHUẨN CỦA EUREPGAP,
PHIÊN BẢN 2.0 THÁNG 01/2004 VỀ THỰC PHẨM AN TOÀN
PHỤ LỤC 5
: MỘT SỐ ĐIỂM CHÍNH TRONG BẢN DỰ THẢO ASEANGAP
VÀ LI ÍCH ĐỐI VỚI CÁC NƯỚC THÀNH VIÊN
PHỤ LỤC 6
: MỘT SỐ VỤ NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM TRÊN THẾ GIỚI VÀ
NGUY CƠ NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM Ở VIỆT NAM
PHỤ LỤC 7
: CHUYỂN LỜI NHỮNG KIẾN NGHỊ CỦA NÔNG DÂN
TRỒNG BƯỞI
- 6 -
6
DANH MỤC CÁC HÌNH, ĐỒ THỊ
Hình 1.1: Ảnh minh họa: LOGISTICS 2
Hình 1.2: Các bộ phận cơ bản của Logistics 2
Hình 1.3: Các hình thức phát triển của logistics từ 1PL đến 5PL 5
Hình 1.4: Một số cách phân loại Logistics 5
Hình 1.5: Mô hình một dây chuyền cung ứng sản phẩm 8
Hình 2.1: Vò trí và một vài thông tin cơ bản về Bến Tre 17
Hình 2.2: Bản đồ các vùng trồng bưởi 18
Hình 2.3: Tốc độ tăng diện tích trồng Bưởi Da Xanh 23
Hình 2.4: Qui mô sản xuất bưởi 25
Hình 2.5: Đồ thò nơi mua giống cây bưởi 27
Hình 2.6: Các nguyên nhân nông dân không trồng thêm Bưởi Da Xanh 31
Hình 2.7: Sơ đồ kênh tiêu thụ chính 33
Hình 2.8: Hình minh họa: thò trường xuất khẩu nông sản Việt Nam 36
Hình 2.9: Mức độ biến động giá trong năm 37
Hình 2.10: Mức độ biến động giá qua các năm 38
Hình 2.11: Mức chênh lệch giá ở thò trường tiêu thụ (TP.HCM) so với nhà
vườn 38
Hình 2.12: Dự toán giá đến năm 2010 theo hàm xu thế 39
Hình 3.1: Dây chuyền cung ứng nông phẩm sạch áp dụng cho Bưởi Da Xanh 47
Hình 3.2: Phân loại bưởi trong quá trình sản xuất 56
Hình 3.3: Phân loại bưởi sau thu hoạch 57
Hình 3.4: Tổ chức công ty mẫu 59
Hình 3.5: Kênh phân phối qua trung tâm 62
Hình 3.6: Các kênh tiêu thụ bưởi 71
trang
- 7 -
7
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Phân bố diện tích trồng Bưởi Da Xanh 21
Bảng 2.2: Hướng qui hoạch các vùng trồng Bưởi Da Xanh đến năm 2010 22
Bảng 2.3: Tốc độ tăng diện tích và sản lượng bưởi qua các năm 24
Bảng 2.4: Tình trạng cây bưởi 26
Bảng 2.5: Chỉ tiêu nhà nông lựa chọn trồng Bưởi Da Xanh 27
Bảng 2.6: Tỷ lệ cây giống an toàn theo đánh giá của nhà nông 28
Bảng 2.7: Khảo sát về học cách chăm sóc cây bưởi và mức độ triển khai
tập huấn kỹ thuật của các tổ chức khuyến nông 30
Bảng 2.8: Khách hành mua bưởi của nông dân 31
Bảng 2.9: Tiêu thụ trái bưởi nhỏ, không đạt chất lượng 32
Bảng 2.10: Sự chênh lệch giá: người tiêu dùng / nhà sản xuất 32
Bảng 2.11: Đánh giá thứ tự quan trọng để tiêu thụ trái bưởi nhanh hơn 34
Bảng 2.12: Thứ tự ưu tiên cần cải tiến trái bưởi dễ tiêu thụ hơn 35
Bảng 3.1: Các khoản mục làm tăng giá thành trong quá trình phân phối 61
Bảng 3.2: Dự kiến giá bán tham khảo tại một số thò trường (năm 2006) 61
trang
- 8 -
8
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1PL
First Party Logistics: Logistics bên thứ nhất
2PL
Second Party Logistics: Logistics bên thứ hai
3PL
Third Party Logistics: Logistics bên thứ ba
4PL
Fourth Party Logistics: Logistics bên thứ tư
5PL
Fifth Party Logistics: Logistics bên thứ năm
AFTA
The ASEAN Free Trade Area: Khu vực tự do
thương mại ASEAN
ASEAN
Association of South East Asian Nations: Hiệp
hội các Quốc gia Đông Nam Á
ASEANGAP
ASEAN Good Agricultural Practices
BDX
Bưởi Da Xanh
EDI
Electronic Data Interchange: chuyển giao dữ
liệu điện tử
ESCAP
Economic and Social Commission for Asia
Pacific
EU
European Union: Liên minh Châu Âu
EUREPGAP
Tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm của
Liên minh Châu Âu
FAO
Food and Agriculture Organization
GAP
Good Agriculture Practices
GDP
Gross Domestic Product
ICARD
The International Conference on Acid Rock
Drainage
ODA
Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức
NTD
Người tiêu dùng
SCM
Supply Chain Management: Quản trò dây
chuyền cung ứng
- 9 -
9
SOFRI
Souther Fruit Research Institude: Viện Nghiên
cứu Cây Ăn quả Miền Nam (Long Đònh - Tiền
Giang)
SWOT
Ma trận phân tích các Điểm mạnh, Điểm yếu,
Cơ hội và Nguy cơ
THAIGAP
Tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm của
Thái Lan
TP.HCM
Thành phố Hồ Chí Minh
TT
Thứ tự (trong các bảng dữ liệu)
USGAP
Tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm của
Hoa Kỳ
VN
Việt Nam
VOLKA
Wolkamriana: tên khoa học một loại cây cam
(thuộc họ cây có múi)
WHO
The WORLD HEALTH ORGANIZATION: Tổ
chức Y tế Thế giới
WTO
World Trade Organisation: Tổ chức Thương
mại Thế giới
- 10 -
10
LỜI MỞ ĐẦU
1. Ý nghóa của đề tài
Bưởi Da Xanh, một loại trái cây có giá trò kinh tế và y học hiện đang được
khuyến khích tăng cường sản xuất ở Bến Tre. Trong ba năm trở lại đây, giá bán
đã có dấu hiệu sụt giảm mạnh mặc dù số lượng tăng lên chưa nhiều. Theo thông
tin ghi nhận được, từ hai đến bốn năm nữa, lượng bưởi cung cấp cho thò trường sẽ
tăng lên gấp nhiều lần, vì thế giá sẽ giảm mạnh theo qui luật cung cầu trên thò
trường nội đòa, do hiện nay Bưởi Da Xanh chưa xuất khẩu được. Trong khi đó,
nhiều quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Malaysia, Đài Loan, … đã mạnh dạng
ứng dụng logistics vào nông nghiệp, tạo ra nông sản chất lượng cao và an toàn.
Trong điều kiện hội nhập quốc tế, họ đẩy mạnh xuất khẩu làm trái cây chúng ta
chẳng những không cạnh tranh nổi mà ngày càng khó tiêu thụ ngay cả trên thò
trường nội đòa. Mặc dù quan tâm tới đầu ra, nhưng để tiêu thụ được trái bưởi
chúng ta không thể chỉ quan tâm tới yếu tố thò trường mà còn rất nhiều yếu tố tác
động khác như giống cây trồng, điều kiện chăm sóc, điều kiện tự nhiên, … để trái
bưởi được ngon và đồng nhất, sạch và an toàn cho người sử dụng. Ngoài ra, công
nghệ sản xuất cũng phải bảo đảm an toàn cho người lao động và bảo vệ môi
trường. Làm được điều đó thì Bưởi Da Xanh mới có cơ sở đứng vững và ổn đònh
trên thò trường trong và ngoài nước. Với mong muốn ứng dụng logistics giúp nông
dân Bến Tre sản xuất và tiêu thụ có hiệu quả Bưởi Da Xanh, góp phần làm giàu
cho tỉnh nhà, tác giả đã chọn đề tài: “Ứng dụng lý thuyết logistics nhằm tối ưu
hóa quá trình sản xuất và tiêu thụ Bưởi Da Xanh Bến Tre” để làm luận văn tốt
nghiệp cao học.
2. Mục tiêu
Trong đề tài này, tác giả hệ thống lại những vấn đề lý thuyết cơ bản nhất
về Logistics và những kinh nghiệm ứng dụng logistics trong sản xuất nông nghiệp
- 11 -
11
của Việt Nam và một số nước trong khu vực. Nghiên cứu thực trạng việc sản xuất
và tiêu thụ Bưởi Da Xanh ở Bến Tre, qua phân tích đònh lượng tác giả đề xuất
những giải pháp và một số kiến nghò nhằm ba mục tiêu lớn:
- Sản xuất nông phẩm sạch và an toàn cho người sử dụng, an toàn cho
người lao động và bảo vệ môi trường, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về chất
lượng của thò trường trong nước và quốc tế, từ đó mở rộng thò trường, ngăn ngừa
rủi ro về giá do qui luật cung cầu trong sự giới hạn của thò trường tiêu thụ hiện
hữu.
- Việc tiêu thụ hết lượng bưởi sản xuất với giá tương đối ổn đònh
quanh năm, không tạo ra sự khủng hoảng theo chu kỳ như một số loại trái cây đã
từng xảy ra trước đây, nông dân có thể yên tâm đầu tư lớn vào sản xuất và phúc
lợi cuộc sống từng bước được nâng cao.
- Góp phần đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế nông nghiệp và phát triển
nông thôn, phát triển các ngành sản xuất – dòch vụ khác có liên quan và ổn đònh
xã hội của tỉnh Bến Tre.
3. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
: trong luận văn tác giả tập trung nghiên cứu các
vấn đề lý thuyết cơ bản về Logistics, các vấn đề thực tế của việc trồng và tiêu
thụ Bưởi Da Xanh từ người cung cấp giống, nhà vườn, thương lái, người bán,
người tiêu dùng, Nhà nước và một số đối tượng khác có liên quan.
Phương pháp nghiên cứu
: để thực hiện đề tài này, ngoài việc thu thập
những thông tin thứ cấp về qui hoạch, giá cả và lượng bưởi trong quá khứ và ước
lượng được lượng sản xuất trong khoảng 5 năm tới, người viết có tổ chức nhiều
đợt khảo sát thực tế trong thời gian 2 tháng (tháng 5 và tháng 6 năm 2006) nhằm
thu thập dữ liệu sơ cấp, bằng cách phỏng vấn trực tiếp dựa theo các bảng câu hỏi
và gửi các bảng câu hỏi lấy thông tin từ các đối tượng như:
- Người trồng bưởi: tác giả trực tiếp khảo sát 135 hộ nông dân phân
chia đều ở hầu hết các xã, huyện của tỉnh Bến Tre (trừ ba huyện ven biển).
- 12 -
12
- Thương lái, vựa bán buôn: tác giả trực tiếp phỏng vấn 25 thương lái
và người bán buôn, trong đó ở Bến Tre 21 người và Chợ Đầu Mối Nông Sản Mỹ
Tho 4 người.
- Người bán lẻ: 26 người, trong đó hầu hết ở 2 đòa phương là TP.Hồ
Chí Minh và Bến Tre, tác giả trực tiếp lấy thông tin.
- Người tiêu dùng: tác giả gửi đi 250 bảng câu hỏi khảo sát, thu về
212 bảng và sử dụng được 153 bảng, đối tượng khảo sát ở nhiều tỉnh (chủ yếu ở
Miền Nam Việt Nam).
- Phỏng vấn và học hỏi kinh nghiệm từ 18 chuyên gia ở tất cả các
khâu: cây giống, sản xuất, tiêu thụ, ứng dụng GAP vào sản xuất chuyên canh và
xen canh, . . .
Qua các số liệu thống kê thu thập được, tác giả sử dụng phương pháp phân
tích, tổng hợp dữ liệu theo nhiều hướng ứng với những mục tiêu nghiên cứu cụ
thể, so sánh với qui trình và lý thuyết ứng dụng logistics nhằm đánh giá xác thực
hiện trạng ở từng khâu và cả qui trình sản xuất - tiêu thụ bưởi hiện nay, tức mổ xẻ
các vấn đề theo chiều ngang và chiều dọc của quá trình sản xuất - tiêu thụ và tích
hợp toàn bộ chuỗi cung ứng sản phẩm. Qua phân tích SWOT và các bài học kinh
nghiệm rút ra từ những quốc gia khác cũng như một số loại trái cây ở Việt Nam,
người viết đề xuất những giải pháp và những kiến nghò nhằm các mục tiêu lớn
nêu trên.
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu và ứng dụng
Do điều kiện tài chính và khả năng hạn chế, đề tài này chỉ nghiên cứu ở
tỉnh Bến Tre, nhưng Bưởi Da Xanh còn được trồng rải rác ở Tiền Giang, Vónh
Long, Đồng Tháp, … thò trường tiềm năng của Bưởi Da Xanh hiện nay khá rộng:
cả nước Việt Nam, khu vực Đông Nam Á, EU, Mỹ, Trung Đông, Nhật Bản, … mà
người viết chưa có điều kiện nghiên cứu, chưa thu thập được thông tin sơ cấp về
thò hiếu, yêu cầu, đánh giá của người tiêu dùng ở những thò trường đó. Về thời
- 13 -
13
gian, tác giả chỉ nghiên cứu từ năm 2001 trở lại đây do trước đó lượng bưởi không
đáng kể và cũng không có những thông tin đáng tin cậy.
Đề tài này được nghiên cứu riêng cho mặt hàng Bưởi Da Xanh, vì thế nó
sẽ không hoàn toàn phù hợp nếu áp dụng cho những loại trái cây có múi khác
như các loại bưởi khác, cam, quýt, chanh, … mặc dù vẫn có nhiều vấn đề trùng
khớp. Về thời gian, các số liệu đònh lượng phân tích trong đề tài đáng tin cậy đến
khoảng năm 2010 và tối đa đến năm 2012, quá thời gian trên tác giả chưa có
những thông tin tương đối chính xác về qui hoạch, giống cây, ứng dụng khoa học
công nghệ, tăng năng suất, … và đề tài này bắt buộc phải được tiếp tục nghiên
cứu cho thời gian đó.
5. Tính mới của đề tài
Tác giả đã tìm được một vài tài liệu nghiên cứu về Logistics một cách hệ
thống, khá nhiều tài liệu nghiên cứu cách trồng và chăm sóc cây ăn trái cũng như
các loại bưởi, một số đề tài nghiên cứu về nông sản cho Đồng bằng Sông Cửu
Long. Nhưng chưa có đề tài nào nghiên cứu về ứng dụng logistics trong nông
nghiệp ở Việt Nam, đặc biệt chưa có đề tài nào nghiên cứu về ứng dụng logistics
vào quá trình sản xuất và tiêu thụ trái bưởi nhằm đẩy mạnh đầu ra ở thò trường
trong nước hay ngoài nước. Đề tài này đặc biệt nghiên cứu riêng cho Bưởi Da
Xanh, một loại trái bưởi mà chất lượng rất khác nhau bởi những điều kiện ảnh
hưởng, chất lượng không đồng nhất và không an toàn cho người dùng, ảnh hưởng
xấu đến tiêu thụ, nhất là cung ứng cho xuất khẩu trong điều kiện hội nhập quốc
tế hiện nay. Đây là đề tài đầu tiên nghiên cứu toàn bộ quá trình sản xuất và tiêu
thụ Bưởi Da Xanh theo hướng ứng dụng lý thuyết logistics nhằm đẩy mạnh đầu ra
cho loại trái cây này.
6. Nội dung chính của đề tài
Phần chính của đề tài gồm có ba chương:
- Chương 1
: Cơ sở khoa học của việc ứng dụng logistics nhằm tối ưu
hóa quá trình sản xuất và tiêu thụ trái cây.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét