Bài 1: Thành phần nguyên tử

Chương I
Nguyên tử
Lớp 10 - Ban Khoa học xã hội và Nhân văn

Nguyên tử là gì ?
- Hạt nhân mang điện tích dương.
- Vỏ tạo bởi 1 hay nhiều electron (mang điện âm).
Nguyên tử gồm:
Mô hình nguyên tử Oxy
của Bo (Bohr)
Mô hình nguyên tử Oxy
theo quan điểm hiện đại

I. Vỏ electron của nguyên tử
Trong nguyên tử electron chuyển động rất
nhanh quanh hạt nhân và sắp xếp thành từng
lớp, mỗi lớp có 1 số electron nhất định.
Vỏ electron của nguyên tử gồm các electron
mang điện tích âm.
m
e
0,00055 đvC (1 đvC = 1,66005.10
-27

kg).
q
e
= 1- (đvđt).

II. Hạt nhân nguyên tử
Hạt nhân nguyên tử tạo bởi proton và nơtron
a) Hạt proton:
- Kí hiệu: p
- Điện tích: q
p
= +1
- Khối lượng: m
p
= 1,6726.10
27
kg 1 đvC.
b) Hạt nơtron:
- Kí hiệu: n
- Điện tích: không mang điện
- Khối lượng: m
n
= 1,6748.10
27
kg 1 đvC.
Nhận xét: Điện tích của proton đúng bằng điện tích của
electron nhưng ngược dấu.

II. Hạt nhân nguyên tử
? Hãy so sánh khối lượng của 1 hạt e với khối lư
ợng của 1 hạt p, và khối lượng của 1 hạt n ?
Proton và nơtron có cùng khối lượng.
Electron có khối lượng rất bé: bằng 0,0005 lần
khối lượng của hạt p.

Vì vậy khối lượng của hạt nhân được coi là khối
lượng của nguyên tử:
m
nguyên tử


m
hạt nhân

II. Hạt nhân nguyên tử
? Có nhận xét gì về số p và số e trong nguyên tử ?
Vì nguyên tử luôn luôn trung hòa về điện, nên:
Số p = số e

II. Hạt nhân nguyên tử
Tên Kí hiệu
Khối lượng
điện tích
kg đvC
Electron e
9,1095.10
31
0,00055
1,602.10
19
C
Proton p
1,6726.10
27
1 +1,602.10
19
C
Nơtron n
1,6748.10
27
1
0
Khối lượng và điện tích của các hạt
tạo nên nguyên tử

III. Kích thước và khối lượng
của nguyên tử
+
Hiđro
7+
Nitơ
Oxy
8+
17+
Clo
Mô hình nguyên tử của một số nguyên tố:
Nguyên tử của các nguyên tố khác nhau có kích
thước và khối lượng khác nhau.

1. Kích thước
Đơn vị: 1 = 10
-10
m ; 1 nm = 10
-9
m.
- Nguyên tử Hiđro là nguyên tử nhỏ nhất, có bán kính
khoảng 0,053 nm.
- Đường kính của hạt nhân nguyên tử khoảng 10
-5
nm.
- Đường kính của electron, proton khoảng 10
-8
nm.
- Đường kính của nguyên tử lớn hơn đường kính của hạt
nhân khoảng 10.000 lần.
Vậy, với tỉ lệ kích thước như trên của nguyên tử và hạt
nhân thì các electron rất nhỏ bé chuyển động xung quanh
hạt nhân trong không gian trống rỗng của nguyên tử.

2. Khối lượng
- Khối lượng 1 nguyên tử Hiđro là:
1,6735.10
-27
kg 1 đvC.
- Khối lượng 1 nguyên tử Cacbon là:
19,9206.10
-27
kg 12 đvC.

Củng cố bài học
Nguyên tử
Vỏ nguyên tử gồm các electron:
m
e
0,00055 đvC
q
e
= 1 đvđt
Proton: m
e
1 đvC
q
e
= 1+ đvđt
Nơtron: m
n
1 đvC
q
n
= 0
Hạt nhân
nguyên tử

Bài tập về nhà
Đọc bài đọc thêm (SGK tr. 8).
Bài tập về nhà: 1,2,3,4,5 (SGK tr. 7,8)

Xem chi tiết: Bài 1: Thành phần nguyên tử