CUỘC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH MỸ LAN RA TOÀN CẦU

khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
Mở ĐầU
Dự báo kinh tế thế giới của OECD
D bỏo ca T chc Hp tỏc v Phỏt trin Kinh t (OECD) c tớnh
toỏn vi gi thit giỏ du dao ng mc 120 USD/thựng, theo ú tng
trng ca khi OECD d kin s l 1,8% nm 2008 (thay cho 2,3% do
chớnh OECD d bỏo thỏng 12/2007) v 1,7% nm 2009. Tng trng ca
M d kin t 1,2% nm nay v 1,1% nm 2009 (thay cho 2,0 v 2,2%
trc õy). i vi khu vc Euro, mc tng trng d kin l 1,7% nm
nay v 1,4% nm 2009 (thay cho 1,9% v 2,0% trc õy). Riờng trong
quý II nm nay, mc tng trng ca khi OECD cú th khụng vt quỏ
0,5% (riờng M, cú th s l con s õm). Sau ú, tỡnh hỡnh s dn dn
c ci thin v tr li trng thỏi tng trng bỡnh thng vo quý
II/2009. Trỏi li, kinh t ti cỏc nc ang tri dy vn phỏt trin tt, nht
l ti Trung Quc (t 10,5% trong quý I va qua).
OECD nhn mnh rng tỡnh hỡnh kinh t hin nay c bit bt n v vỡ
th cỏc con s d bỏo cú th cú nhng thay i ln. Dng nh cỏc th
trng ti chớnh bt u n nh tr li nhng hu qu ca cuc khng
hong vn cũn kộo di ớt nht l n quý I/2009.
V lm phỏt, OECD d oỏn t l 3,0% i vi khi OECD, 3,4% i
vi khu vc Euro, 3,2% i vi M trong nm nay. Lm phỏt trong nm
2009 s gim xung mc 2,4% i vi khu vc Euro v 2,0% i vi
M.
i phú vi tỡnh hỡnh tng trng gim v lm phỏt tng, OECD
khuyn cỏo FED v BCE duy trỡ lói sut 2% v 4% nh hin nay cho n
2009.
- 1 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
NộI DUNG
cuộc khủng hoảng tài chính mỹ lan ra toàn cầu
H thng ti chớnh ngõn hng ca M cui nm 2007 v nm 2008
t nhiờn lõm vo mt trong nhng cuc khng hong cha tng cú.
Hng trm t USD ó tiờu tan. S lõy lan vn cha chm dt, hu
qu vn cha lng ht.
Nhng i gia ny ó gúp tay to nờn bong
búng bt ng sn M - nh: AFP
1/ Nguy ên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng ở Mỹ :
Sau nhiu cuc kho cu v phõn tớch, ngi ta ó i n kt lun, mt
trong nhng nguyờn nhõn rt quan trng dn n cuc khng hong ti
chớnh ca M hin nay bt ngun t chớnh sỏch cho vay tớn dng di
chun hay cũn gi l tớn dng th chp ri ro cao i vi thi trng bt
ng sn v vic thc hin chớnh sỏch tin t ni lng ng ụ-la r
duy trỡ trong thi gian di ca chớnh quyn M, trong khi thiu c ch
giỏm sỏt cht ch ca chớnh ph ó dn s hỡnh thnh siờu bong búng
ti chớnh v bt ng sn. S phỏt trin ca nhiu dch v v sn phm ti
chớnh mi trong lnh vc ti chớnh ngõn hng, bin i cỏc khon cho vay
thnh cụng c u t, khin th trng tớn dng phc v cho th trng
bt ng sn tr thnh sõn chi cho nhiu nh u t trong v ngoi nc.
- 2 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
Trong iu kin khụng cú
s kim soỏt cht ch ca
nh nc, quỏ trỡnh ny ó
tớch t dn n chõm ngũi
n cho s v i vi th
trng tớn dng nh t,
sau ú lan truyn sang h
thng ti chớnh ngõn hng
M. Chớnh s phỏ sn ca cỏc tp on nh Fannie mae v Freddie v
mt s ngõn hng ln khỏc v gn õy. ngõn hng Ci-ty Bank Group cho
thy rừ iu ú. Hin thi cú 1200 ngõn hng M np n xin tr cp t
chng trỡnh h tr ca chớnh ph trỏnh lõm vo khng hong.
Cựng vi nguyờn nhõn ch yu trờn cũn cú mt nguyờn nhõn rt quan
trng khỏc l, sau tỏm nm do ng Cng ho gi vai trũ ch yu trong
hai Vin ca Quc hi m ụng Bu - s gi cng v Tng thng ó duy
trỡ mt ngõn sỏch quc phũng khng l, trong ú phi phc v cho hai
cuc chin tranh ti I-rc v p-ga-ni-xtan. Hai cuc chin tranh trờn,
hng nm tiờu tn ca nc M nhiu t ụ la, chớnh nú ó gúp phn rt
ỏng k trong vic lm thõm ht ngõn sỏch hng nm ca nc M. D
bỏo thõm ht ngõn sỏch liờn bang trong ti khoỏ nm 2009 cú th lờn ti
1000 t USD. Theo B Lao ng M, t l tht nghip ca nc M hin
nay lờn n 6,5% cao nht trong 14 nm qua. Theo d bỏo, kinh t M
tip tc suy thoỏi trong nm 2009, t l tht nghip cú th lờn 8%, trong
khi cỏc khon d tr v giỏ tr bt ng sn gim mnh, ch s lũng tin
ca ngi dõn M gim xung ti mc k lc. iu ny cng lm cho
nn kinh t s 1 th gii lõm vo tỡnh trng suy thoỏi trõm trng.
- 3 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
2/ Khng hong kinh t M lan mnh trờn ton th gii
WaMu - mt trong nhng ngõn hng ln nht M ó sp cng do ó ỏnh cc
rt ln vo th trng cho vay th chp. (nh: Foxbusiness)
H thng ti chớnh ngõn hng ca M cui nm 2007 v nm 2008 t
nhiờn lõm vo mt trong nhng cuc khng hong cha tng cú. Hng
trm t USD ó tiờu tan. S lõy lan vn cha chm dt, hu qu vn cha
lng ht.
Nhiu du hiu cho thy kinh t M ó i vo suy thoỏi.Theo nguyờn tc
thụng thng, c gi l suy thoỏi khi GDP gim liờn tc 2 quớ.Cụng ty
ti chớnh Bear and Sterns coi nh phỏ sn, giỏ cú lỳc lờn ti 6 t ó c
JP Morgan cu vt, mua vi giỏ 270 triu v vi bo m ca FED v
vic tr n. Rừ rng khi nh nc M ra tay cu nh th ny thỡ tỡnh hỡnh
ti chớnh rt trm trng. Giỏ cỏc chng khoỏn ó gim trờn mt ngn t v
hin nay ang cú 900 ngn cỏc cn h phỏ sn vỡ mt kh nng chi tr,
bng 10% s nh ca M. Khụng nhng th con s ny ang tng.Hot
ng sn xut cng rừ rng ang b nh hng. Theo mt cuc iu tra
ly ý kin giỏm c ti chớnh 475 cụng ty (13/3/08) ca bỏo ti chớnh
- 4 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
Wall Street Journal, hn mt na ó tin rng kinh t M ó suy thoỏi vo
lỳc ny v s tip tc cho n ht nm 2009, vi lý do l cụng ty ca h
cú khú khn trong vic mn tin v do ú h ch cú ý nh tng chi u
t khong 3,3% nm nay, tc l ch thay th ti sn c nh thi hi.
Mt cuc iu tra khỏc, cng ca t bỏo trờn, vi 51 nh kinh t chuyờn
lm d bỏo, 70% cho rng kinh t M ó ang suy thoỏi. õy l nhng
phỏn oỏn ch quan ca chuyờn gia.
V chng c khỏch quan t cỏc c quan thng kờ M, GDP quớ 4 nm
2007 ó gim mc tng ỏng k, ch tng 0,6%, so vi mc tng 4,9% quớ
3. Giỏ tiờu dựng tng vo thỏng giờng l 0,4% (so vi cựng thỏng nm
2007 l 4,3%) nhng giỏ sn xut tng 1% nh th kh nng giỏ tiờu dựng
s tng mnh hn vo nhng thỏng ti, dự rng giỏ tiờu dựng khụng tng
vo thỏng hai. S vic lm ngoi khu vc nụng nghip khụng tng vo
thỏng 1 v gim 63.000 vo thỏng 2. Doanh thu bỏn l cng gim 0,6%
vo thỏng 2.
a)Thiu thanh khon (liquidity) M:
Núi chung, nn kinh t M ang thiu thanh khon. Theo bỏo chớ, hin
nay M cú khong 6.000 t cho vay a c, trong ú 2.000 t l di
chun. Khong 700 t di chun hin l do h thng ngõn hng M nm
gi trong tng tớch sn l 11 ngn t, phn cũn li l cỏc qu u t, cỏc
cụng ty bo him, qu hu trớ v nc ngoi nm gi. Riờng ngõn hng
M nu cỏc khon cho vay di chun mt ht (tc l giỏ tr hin bng
zero) thỡ vn t cú cng s gn bng zero. Coi bng di ta thy thớ d
nu chng khoỏn di chun mt giỏ, ch cũn bng zero chng hn (thc
ra hin nay gn nh khụng bỏn c), thỡ vn t cú bờn trỏi cng gim
mt giỏ tr tng t vỡ tng tớch sn luụn luụn bng tn tiờu sn + vn t
cú.
- 5 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
Bng cõn i ti sn ngõn hng M vo cui thỏng 12 nm 2007
Tớch sn (asssets) Tiờu sn (liabilities)
Cho vay 6,8 Tiờu sn 10,7
Chng khoỏn 4,8 Vn t cú (equity) 0,9
Trong ú di chun 0,7
Tng tớch sn 11.6 Tng tiờu sn 11,6
Vn t cú ca ngõn hng theo lut phi bng ớt nht 6% tng tiờu sn
(liability) tc l cng khong 600 t. Nh vy thỡ ngõn hng phi nõng
vn t cú ỏp ng c vic rỳt tin ca khỏch hng. Chớnh vỡ th hin
nay ngõn hng phi gim mc cho vay, thu hi cỏc khon vay ngn hoc
trung hn ó n k phi tr. Nn kinh t do ú thiu thanh khon. Lm
sao gii quyt? Phi chng nh nc s phi cu, hoc l ngõn hng s
phi tng s c phiu, bỏn ra th trng, nhm gõy thờm vn. Nhng c
phiu hin ti tt s gim giỏ, li nhun c phiu trong tng lai gim v
do ú giỏ gim. õy l iu ngõn hng phi tr cho hnh ng phiờu lu
ca mỡnh. Tt nhiờn h mun chớnh ph cu hn l t bỏn ra thờm c
phiu. FED ang c to nim tin t ú nõng giỏ cỏc trỏi phiu di
chun, nhng cho n nay cha thnh cụng. õy l tỡnh trng khng
hong bng cõn i ti sn Nht, thm chớ vn t cú ca doanh nghip
núi chung õm vỡ giỏ tr ti sn (c bit l a c) gim mnh. Lói sut do
ú l zero cng khụng thỳc y ni doanh nghip tng vay mn sn
xut, h phi gim vay mn gõy dng li vn t cú. Khng hong
Nht kộo di hn 10 nm mi tm c gii quyt.
M hin nay, khụng phi ch h thng ngõn hng thiu thanh khon,
m cỏc cụng ty ti chớnh u t phiờu lu vi ri ro cao (c gi l
hedge funds) cng thiu thanh khon tr cho nhng ngi u t mun
- 6 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
bỏn phn chng khoỏn ca mỡnh rỳt vn, nhng iu ny khú thc
hin vỡ khụng bit giỏ chỳng l bao nhiờu, bi vỡ cỏc loi di chun hin
nay gn nh khụng cú ngi mua. Cỏc cụng ty ny hin nay cú tng tớch
sn bng ẵ tng tớch sn h thng ngõn hng v nhiu cụng ty ln ó phỏ
sn v ang trong giai on phỏ sn. Mi nht l Bear and Sterns, Qu
u t Carlyle. Khng hong ti chớnh hin nay M mc hin nay
l iu cha tng xy ra M.
b) Vn nc ngoi cng cú du hiu thỏo chy v ng ụ la mt giỏ
mnh thờm:
S kin khng hong kinh t M cú ngun gc t tiờu nhiu hn cú, kộo
di t ớt nht t 1990 n nay. Vỡ tiờu nhiu, nhp ngy cng cao hn
xut, thiu ht ó lờn ti gn 6% GDP (800 t mt nm) v tip tc chi
tiờu, M cn thu hỳt ngun ti chớnh nc ngoi. Chớnh sỏch FED cng
ó phm sai lm trc õy l gi lói sut quỏ lõu sau khi gim cu
cuc khng hong trờn th trng chng khoỏn, gõy ra do s tt giỏ mnh
ca chng khoỏn cụng ngh thụng tin (c thi phng quỏ ỏng). Chớnh
sỏch lói sut thp cựng vi tỡnh trng m rng cỏc phng tin ti chớnh
quỏ t do m khụng cú kim soỏt ó y giỏ nh t lờn tn tri v vic
phi n ó n: nú phi tr v giỏ tr thc ca nú.
Nhu cu thu hỳt tin nc ngoi tiờu ó t t lm mt giỏ tr ng ụ
la, v do ú khi khng hong xy ra, cỏc ng ngoi t khỏc b chy,
ng ụ li cng mt giỏ. Thanh khon li cng thiu ht. ú l tỡnh trng
hin nay.
3/ Khng hong kinh t M vn ang lan rng khp ni :
- 7 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
Cuc khng hong b ba: nh t, tớn dng v ti chớnh ang ỏnh
mnh vo nn kinh t M núi riờng v th gii núi chung.
Kinh t M vn cũn nhiu nguy c. (nh minh ha:
Corbis)
Khng hong lan khp chõu u
Khng hong kinh t M ó lan sang chõu u, khin kinh t Tõy Ban
Nha, Ailen v an Mch bờn b vc suy thoỏi; kinh t Phỏp suy yu v
cỏc nn kinh t u tu khu vc nh: c, Anh, Italia u m m.
Thm chớ, Ngõn hng Trung ng Anh (BoE) tha nhn rng nguy c
kinh t Anh ri vo suy thoỏi l iu cú thc, vi tng trng gn nh
chng li v t l tht nghip gia tng. BOE cng nõng d bỏo lm phỏt
ca nc ny t mc hn 4% lờn gn 5% trong vi thỏng ti.
Khụng kộm phn bi quan, mt bỏo cỏo ca Nghip on gii ch cụng
nghip Italia cng khng nh nn kinh t nc ny ang chỡm vo suy
thoỏi mi v c bit s tr nờn khú khn hn vo 6 thỏng cui nm nay.
- 8 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
Nghip on ch doanh nghip va v nh ó yờu cu chớnh ph phi
nhanh chúng thc hin cỏc bin phỏp khn cp nhm khụi phc nim tin
ca ngi tiờu dựng, khuyn khớch u t v gim thu.
Chõu u ang phi i mt vi nhiu vn khú khn nh lm phỏt, giỏ
du cao, sn xut cụng nghip gim, th trng nh t nhiu nc ang
xu i. Theo ú, tc tng trng kinh t ca khu vc ny ó gim ỏng
k. Theo U ban chõu u, tng trng kinh t chõu lc ny s gim
xung cũn 1,5% nm 2009, thp hn mc k vng 1,7% nm 2008.
Th trng nh t chõu u cng ỏng bỏo ng vi nhng du hiu lp
li bi kch tng t nh th trng nh t M. Th trng c phiu Tõy
Ban Nha ó b tờ lit sau khi cú thụng bỏo u tiờn v khon thit hi ln
do cuc khng hong nh t ca nc ny gõy ra.
Trc tỡnh trng lm phỏt gia tng v giỏ nhiờn liu tng cao, sn xut
cụng nghip sa sỳt, cỏc ngnh kinh t chõu u buc phi ct gim nhõn
cụng, khin tỡnh trng tht nghip gia tng. T l tht nghip ti Anh hin
ó tng lờn mc cao nht trong 15 nm qua k t sau cuc khng hong
u nhng nm 90 ca th k trc, do nn kinh t nc ny ang cú
nhng du hiu bc vo thi k suy thoỏi.
Chõu v u tu Nht Bn suy gim mnh
Hóng xp hng tớn nhim hng u ca M, Standard & Poor"s (S&P)
va a ra d bỏo tng trng kinh t chõu cha cú du hiu hi phc
ớt nht l n ht nm nay do tng chi phớ hng húa, lng thc, nhiờn
liu.
Theo S&P, ngoi tr New Zealand, tt c cỏc nc u tng lói sut v d
- 9 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
bỏo s duy trỡ xu hng ny trong nhng thỏng cui nm 2008.
S&P ct gim mnh nht d bỏo tng trng ca n , Singapore, Vit
Nam, Hn Quc v New Zealand trong s cỏc nc chõu - Thỏi Bỡnh
Dng.
Giỏ lng thc leo thang nh hng trc tip n
tng trng kinh t chõu . (nh: Corbis)
Theo ú, hóng h d bỏo tng trng GDP ca n nm 2008 t 8,2 -
8,7% d bỏo thỏng 4/08 xung 7,5 - 8%; Singapore t 5,3 - 5,8% xung
4,2 - 4,7%; Vit Nam t 8 - 8,5% xung 5,7 - 6,3%; Hn Quc t 4,8 -
5,3% xung 4 - 4,5%; New Zealand t 1,8 - 2,3% xung 1 - 1,5%.
Ngay trc ú thỡ Qu Tin t Quc t (IMF) cho bit, tc tng trng
kinh t Nht Bn, nn kinh t ln th 2 th gii v l u tu ca kinh t
chõu , cú th s tip tc gim, do nhng khú khn ca kinh t M v
nhng bin ng trờn th trng ti chớnh ton cu.IMF d bỏo, tng sn
phm quc ni (GDP) Nht Bn ch tng 1,5% nm nay so vi 2,1% nm
ngoỏi v 2,4% nm 2006.
- 10 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
Chớnh ph Nht Bn cng va tuyờn b, kinh t nc ny ang suy thoỏi.
Chớnh ph va c ci t ang i mt vi nhiu khú khn.
Lm phỏt ca Nht Bn ang tng cao do giỏ cỏc nhu yu phm tng
mnh, trong khi nhiu mt hng cụng nghip trong nc gim giỏ v tiờu
th chm. Du hiu suy thoỏi c bỏo ng nhiu lnh vc. Xut khu
v u t, hai ng lc ca nn kinh t Nht Bn t 5 nm qua, cng b
ỡnh tr, do nh hng ca nn kinh t M ang trờn suy thoỏi.
i phú cỏc khú khn kinh t, chng lm phỏt v khụi phc lũng tin
ca cụng chỳng, Th tng Nht Bn Fukuda va tin hnh ci t chớnh
ph. Trong cuc ci t u thỏng 8 va qua, ụng Fukuda ó ch nh
nhiu nhõn vt cú kin thc v kinh nghim trong lnh vc ti chớnh vo
cỏc v trớ kinh t then cht
Khng hong chớnh thc lan sang chõu ỏ:Ngy 10/10/2008: Tp on bo
him cú lch s hot ng 98 nm ti Nht l Yamato Life Insurance Co.
chớnh thc n xin c bo h phỏ sn do cỏc khon n ó vt ti
sn 11,5 t Yờn (tng ng 116 triu USD). õy c coi l mc ỏnh
du cuc khng hong ó lan sang Chõu .
Nht sa vo suy thoỏi kinh t u tiờn k t 2001:Nht - nn kinh t ln
th hai th gii, ó sa vo thi k suy thoỏi u tiờn trong vũng 7 nm
qua, do cuc khng hong ti chớnh ton cu ó hn ch nhu cu xut
khu v u t ca nc ny. Ch s chng khoỏn t u nm n nay
gim 19%. iu ny cho thy Nht s cú khú khn tng xut khu v do
ú tc tng GDP s b nh hng trong thi gian sp ti. Lói sut
Nht hin ch cú 0,5%, cú gim thờm cng khụng cú tỏc dng, cho nờn
vic s dng chớnh sỏch tin t cú th núi gn nh ó b trit tiờu.ng ụ
la xung giỏ khong 20% so vi ng Euro cng trong vũng nm qua.
- 11 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
Hng M do ú r i v hng chõu u t lờn, cng ang nh hng n
kh nng xut khu vo M v tc tng GDP s b nh hng.Núi
chung mi du hiu cho thy vn tip tc b rỳt khi M v do ú ng
ụ la M tip tc mt giỏ. Hu ht cỏc nc s cú tc tng GDP gim
trong nm ti.
Khi cuc khng hong ti chớnh bt u din ra, dng nh nú ch l mt
m la trờn nh nỳi. Nhng trong th gii kt ni m chỳng ta ang
sng, m la nh y ó m u cho mt ỏm chỏy ln. Cn chn ng
trờn Ph Wall ó tỏc ng n tt c nhng ai cú liờn quan n ti chớnh.
Di õy l mt s cõu chuyn ghi li t nhng th trng ti chớnh u,
ni ngn la ó bựng chỏy v tip tc lan xa.
L cỏc nn kinh t mi ni cũn khỏ d tn thng trc bin ng ln
ton cu, cỏc nc khu vc ASEAN núi riờng v chõu núi chung ang
hi h phũng chng bóo ti chớnh.Chng khoỏn Chõu ỏ v Vit nam tt
dc:Khụng nm ngoi tm nh hng ca cn trn ng ln nht trong
gn 1 th k qua ti M, th trng chng khoỏn cỏc nc chõu trong
ú cú Vit Nam ó ng lot tut dc cho dự ó gim rt mnh trc
ú.Tỏc ng n th trng chng khoỏn cỏc chõu lc.Ti cỏc th trũng
chng khoỏn chõu , trong s cỏc ch s quan trng, ch s Nikkei 225
ca Nht, Hang Seng ca th trng Hong Kong, Hn Quc, Trung Quc.
- 12 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
Tp o n AIG. ( nh: Foxbusiness)
* 16/9/2008: Ngõn hng trung ng cỏc nc trờn th gii ó hng t
USD vo cỏc th trng tin t vi n lc h nhit tỡnh trng cng thng
v ngn chn s úng bng ca h thng ti chớnh ton cu. C phiu
AIG gim gn mt na. Fed cụng b k hoch bm 85 t USD vo AIG
v nm gi 80% c phn. Ngõn hng Barclays ca Anh mua li mt phn
ti sn ti Bc M ca Lehman vi tr giỏ 1,75 t USD.
Nhng ngi phn i k hoch gii cu ti Ph
Wall. (nh: Foxbusiness)
- 13 -
khoa triet hoc va KHXH nhom 3_ du lich 01
4/ chựm hỡnh nh v khng hong kinh t

dựng M gim cn nghin hng hiu v chuyn sang mua sm cỏc ca hng gim giỏ, thỡ
khụng ch riờng Trong tỡnh hỡnh kinh t khú khn, khi ngi tiờu mỡnh Wal-Mart ci mm.
khụng th thiu nh ny ca Iceland: chic xe p chng gng, v nn kinh t nc ny
cng vy (nh: AFP)
- 14 -

Xem chi tiết: CUỘC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH MỸ LAN RA TOÀN CẦU